Orgelexcursie

When:
18 October 2019 @ 10:30 – 15:30
2019-10-18T10:30:00+02:00
2019-10-18T15:30:00+02:00
Where:
Der Aa-kerk
Akerkhof 2
9711 JB Groningen
Nederland
Cost:
€ 25,-

Orgelexcursie ‘Groninger stadsorgels op drift’

orgel Der Aa-kerk

Ooit begonnen ze aan een tweede leven, deze Schnitger-orgels. Alle drie werden ze afgebroken om elders te worden opgebouwd. Organist Sietze de Vries vertelt over de boeiende historie rond deze unieke instrumenten en natuurlijk zal hij ook op de orgels spelen.

Een prikkelende titel voor een excursie is het zeker: ‘Orgels op drift’. Het is dan ook een bijzonder fenomeen. Zo werd het orgel dat nu in de Der Aa-kerk staat ooit gebouwd voor de voormalige Academiekerk. Schnitger stond erom bekend dat hij zijn orgels op maat bouwde, waarbij klank en ruimte onlosmakelijk met elkaar verbonden waren. De interessante vraag rijst nu: past het orgel net zo goed in de Der Aa-kerk? Kunnen we aan de klank horen dat orgel en kerk niet helemaal op elkaar zijn afgestemd?

Het zijn vragen die we ook kunnen stellen over het orgel dat in 1862 vanuit de Pepergasthuiskerk in de stad werd verplaatst naar de Hervormde kerk in Peize. Dit orgel zou je kunnen zien als de ‘Doornroosje’ onder de Schnitger-orgels, omdat het door zijn verhuizing naar dat kleine Drents dorpje nooit heel veel bekendheid heeft gekregen. Geheel onterecht, zal vandaag blijken.

Het orgel in de Pelstergasthuiskerk is ook verplaatst, maar bleef in de ruimte waarvoor het gebouwd was. Oorspronkelijk hing dit orgel namelijk aan de noordwand voordat het – na een uitbreiding van de kerk – door orgelbouwer Hinsz werd verhuisd naar de westmuur, uiteraard met de nodige aanpassingen en vergrotingen. Welke effecten hadden die? Sietze de Vries weet er het fijne van en kan nog veel meer vertellen over alle avonturen die deze orgels in de loop van de eeuwen hebben meegemaakt.

Programma:
10.30 uur:       Der Aa-Kerk
12.00 uur:       Wandelen naar de Pelstergasthuiskerk, alwaar een lunch wacht
12.30 uur:       Pelstergasthuiskerk
14.30 uur:       Hervormde kerk te Peize

Vervoer (naar Peize):
Eigen vervoer. Indien gewenst, kan er vervoer geregeld worden via info@orgelzomer.nl

Sietze de Vries
Sietze de Vries is internationaal werkzaam als concertorganist en kerkmusicus. Hij ontving zijn orgelopleiding o.a. van Wim van Beek en Jos van der Kooy. Tijdens en na zijn studie aan de conservatoria van Groningen en Den Haag maakte hij naam door niet minder dan vijftien prijzen te winnen bij diverse orgelconcoursen. Een afsluitend hoogtepunt van deze periode was het winnen van het internationale improvisatieconcours te Haarlem in 2002. Daarna nam de carrière van Sietze een hoge vlucht: hij concerteert, doceert en jureert in vele Europese landen, maar ook in de VS, Canada, Rusland, Zuid-Afrika en Australië. Als docent is hij verbonden aan het Prins Claus Conservatorium te Groningen en hij is organist van de Groningse Martinikerk.

Het orgel van de Der Aa-kerk
In 1671 is het Hagerbeerorgel uit 1662 verbrand na blikseminslag. Het in 1697 door Arp Schnitger gebouwde orgel werd in 1710 verwoest na het instorten van de toren. Van 1710 tot 1815 was er in de kerk geen orgel. In 1815 verplaatste J.W. Timpe het orgel dat Arp Schnitger in 1702 voor de Academie- of Broerkerk had gebouwd naar de Der Aa-Kerk. De laatste restauratie vond plaats in 2011, door Orgelmakerij Reil uit Heerde. Het instrument heeft drie manualen en pedaal met totaal 40 stemmen verdeeld over hoofdwerk 13, rugwerk 10, bovenwerk 8 en pedaal 9 stemmen. De orgelkas is gemaakt door Allert Meijer, het snijwerk is vervaardigd door Jan de Rijk.
http://www.arpschnitger.nl/nl/sgro02.html

Het orgel van de Pelstergasthuiskerk
In de kapel bevindt zich een fraai tweeklaviersorgel dat oorspronkelijk in 1627 werd gebouwd. In 1693 en in 1712 werd het ingrijpend omgebouwd door Schnitger en in 1774 nogmaals, door de orgelbouwer Hinsz. Het orgel wordt nu omschreven als een Schnitger-Hinszorgel.
Technische details: www.orgel.edskes.net  of www.arpschnitger.nl

Het orgel van de Hervormde kerk in Peize
In 1631 geven de voogden van het St. Geertruidsgasthuis in Groningen aan orgelmaker Anthonie Verbeeck de opdracht om voor 700 Caroli gulden een orgel te bouwen. Dertig jaar later wordt het orgel alweer verbouwd en in 1672 raakt het beschadigd door beschietingen van de bisschop van Munster en kan het acht jaar lang niet gebruikt worden. In 1696 past de beroemde orgelbouwer Arp Schnitger het orgel aan: er worden pedaaltorens aan weerszijden toegevoegd en beeldhouwwerk aan de orgelkast. Als het orgel ruim 150 jaar oud is, zal de beroemde orgelbouwer Hinsz onder andere nieuw rugwerk en een nieuwe windlade plaatsen. In 1862 hoort de kerkvoogdij van Peize van de heer Van Oeckelen dat het orgel van het Geertruidsgasthuis te koop staat. Dat komt goed uit, aangezien de kerkvoogdij plannen heeft om een orgel te laten bouwen. Van Oeckelen  stelt voor dit orgel gereed te maken en te plaatsen en zo geschiedt. De kosten worden o.a. gedekt door de verkoop van 63 eikenbomen die rondom de kerk staan (bron: https://www.kerkvanpeize.nl/hoofdorgel/).
Meer info: http://www.orgelsindrenthe.nl/nederlands/peizehk.html